Onderzoeksresultaten BAP effectmeting in het Gelre Ziekenhuis.
Significante stijging van medicatieveiligheid door reductie van fouten.
Fouten worden gemaakt door mensen, maar ze zijn het gevolg van een systeem dat het maken van fouten toestaat. Medicatiefouten worden toegeschreven aan menselijk handelen of aan het niet naleven van richtlijnen of protocollen. De oorzaak van een fout is meestal een aaneenschakeling van 'gaten' in het systeem, oftewel een verkeerde inrichting van het proces.
(figuur: Model risico inventarisatie analoog aan het Swiss Cheese Model van James Reason (1)).
Bedside Assortment Picking betekent een volledige herinrichting van het distributieproces van geneesmiddelen binnen het ziekenhuis (Business Process Redesign) en reduceert het aantal medicatiefouten en verhoogt daarmee de medicatieveiligheid.
Het basis principe dat tengrondslag ligt aan Bedside Assortment Picking is het closed-loop principe. Wat betekent dat met de borging van de toediening de cirkel als het ware gesloten wordt. Een voorwaarde voor het realiseren van dit closed-loop principe is de informatisering (2) van de gehele keten, van de voorschrijver die de Medicatie Opdracht (MO) geeft tot aan de toediening bij de patiënt door de verpleging. Een Elektronisch VoorschrijfSysteem (EVS) maakt onlosmakelijk deel uit van dit proces en verzorgt de input voor het proces.
Onderzoek van de Projectgroep Medicatieveiligheid van de NVZA (3) wijst uit dat de meest risicovolle stap in het medicatieproces het 'Toedienen' is (47%) . Gevolgd door 'Overschrijven' (18%), Drie soorten toedienfouten vertegenwoordigen 79% van de fouten die er bij het toedienen gemaakt worden, namelijk:
|
- |
Toedienen van een verkeerd dosis (incl. verkeerde pompstand) 30% |
|
- |
Niet voorgeschreven geneesmiddel toegediend (incl. verwisseling) 26% |
|
- |
Voorgeschreven geneesmiddel niet toegediend (omissie) 23%. |
Onder leiding van Elsbeth Wesselink (ziekenhuisapotheker i.o.) is binnen het Gelre ziekenhuis recentelijk het effect van elektronisch voorschrijven en verantwoorden op het voorkomen van toedienfouten onderzocht (4) . Met als belangrijkste resultaten dat:
|
- |
Als gevolg van betere en volledige toediengegevens het aantal medicatie toedienfouten statistisch en klinisch significant afneemt met 47% (van 3.1% naar 1.7%). |
|
- |
De specialist besteedt niet meer tijd aan het elektronisch voorschrijven van medicatie dan wanneer Medicatie Opdrachten met de hand worden geschreven. |
|
- |
De verpleging besteedt minder tijd aan het toedienen van geneesmiddelen, omdat de beschikbaarheid en de kwaliteit van toediengegevens sterk verbeteren door het EVS. |
|
- |
Als gevolg van het wegvallen van de taak om Medicatie Opdrachten in te voeren in het Ziekenhuis Apotheek InformatieSysteem, komt er in de apotheek tijd vrij voor andere taken binnen het distributieproces. |
Binnen afzienbare tijd zal in het Gelre fase II van het BAP project van start gaan. Hierin zal het effect worden gemeten van de inzet van een speciale BAP-medicijnverdeelwagen welke het 'picken' van de medicatie aan het rand van het bed mogelijk maakt. Deze wagen is uitgerust met een computer die beschikt over een speciale toedieningsregistratie module welke de toediening aan de patiënt nogmaals controleert en vastlegt, waarmee de 'loop' in de keten wordt gesloten!
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Chantal van der Meulen (Projectleider new business development) op telefoonnummer (030) 245 22 55.
(1) Wijnands E., Ploem, C. 'Van praten naar doen', www.turner.nl
(2) Ros JJW, Cramers BAP, Prins J, Van Oirschot PCJ, Keuning D, Berrens JH. 'De bijdrage van
informatisering aan de medicatieveiligheid. 'Business proces redesign' in het ziekenhuis'.
Pharmaceutisch Weekblad 2002;137(44):1570-1573.
(3) Graatsma, B.H. (voorzitter SIG medicatieveiligheid NVZA), Presentatie 'Medicatieveiligheid: Wat doen
die ziekenhuisapothekers daar nu aan?'
(4) Wesselink EJ, Ros JJW, Kooten B van, 'Informatisering draagt bij aan medicatieveiligheid. Effect van
elektronisch voorschrijven en elektronische toedienregistratie op aantal toedienfouten'. Pharmaceutisch
Weekblad jaargang 2005, PW nr. 3, blz 113.
|